Amsterdam voor sjiek en sjofel: De compacte stad van Michael van der Vlis 1970-1990

Met het onderzoeksproject Amsterdam voor sjiek en sjofel onderzochten stadshistoricus Tim Verlaan en architectuurhistoricus Petra Brouwer tussen 2020 en 2025 hoe de stad zichzelf in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw opnieuw uitvond. Tijdens deze decennia van ongekende maatschappelijke verandering maakten kritische inwoners en een jonge politieke generatie Amsterdam tot een gemengde, democratische en dichtbebouwde stad. Onder hen Michael van der Vlis (1944–2018), die als buurtactivist, raadslid en wethouder het ideaal van de compacte stad omarmde. Dat betekende meer kleine en betaalbare woningen, bouwen in de open gaten van de stad, terugdringing van het autoverkeer, zeggenschap voor bewoners en ruim baan voor de postindustriële economie.

Met veel aandacht voor de politieke, sociaaleconomische en stedenbouwkundige context van de jaren zeventig en tachtig laten Tim en Petra zien hoe de compacte stad in Amsterdam gestalte kreeg. Op basis van uitgebreid archief- en literatuuronderzoek schetsen zij een uniek beeld van een veerkrachtige en vindingrijke tijd, waarin nieuwe ideeën over stedenbouw en politiek het verschil maakten en de stad op koers zetten naar de 21e eeuw. Het boek vertelt het verhaal van een vindingrijk, optimistisch, daadkrachtig en inclusief Amsterdam. Het is de eerste sociaalpolitieke en ruimtelijke geschiedenis van Amsterdam in de jaren zeventig en tachtig die het bestaande beeld van crisis en verval op zijn kop zet, en daar uit het recente verleden stedenbouwkundige en politieke lessen trekt voor een betere en eerlijkere stad.

Op basis van deze laatste doelstelling gaat het onderzoek de komende jaren door, onder andere met de jaarlijkse Van der Vlis-lezing op de derde dinsdag van de maand september. De eerstvolgende lezing wordt op 15 september 2026 door Zita Pels in het Stadsarchief Amsterdam uitgesproken.